Yetişkinlerde Kaygı Bozukluğu

Kaygı Bozukluğu Nedir?

Kaygı, gelecekte yaşanması muhtemel bir sorun ya da olumsuzlukla ilgili duyulan huzursuzluk ve endişe olarak tanımlanır. Korku ise, şu anda var olan ya da hemen gerçekleşmekte olan bir tehlikeye verilen tepkidir.

Uzmanlar korkunun "şimdiki" tehdide, kaygının ise "olası/gelecek" tehdide odaklandığını vurgular.

Kaygı Bozukluğuna Zemin Hazırlayan Sebepler

• Korku koşullanması
• Genetik yatkınlık
• Nörobiyolojik faktörler
• Kişilik ve mizaç özellikleri
• Bilişsel faktörler
• Ebeveyn tutumları
• Zorlayıcı deneyimler

Araştırmalara göre; kadınlarda erkeklere göre iki kat daha fazla görülür. Yaygınlığı %3.8–4.4 arasındadır.

Kullanılan Psikoterapiler

• BDT (Bilişsel Davranışçı Terapi)
• Şema Terapi
• EMDR
• BDOT (Bilişsel Davranışçı Oyun Terapisi)
• Kum Terapisi
• Selektif Mutizm ve SKB için ekstra özel terapiler

Yetişkin Kaygı Bozukluğu Türleri

1. Yaygın Kaygı Bozukluğu

Bireyin günlük yaşam olaylarını, işlerini, sağlık, para ya da insanlar arası ilişkileri gibi konularda aşırı, sürekli ve kontrol edilemeyen kaygı duymasıdır. Endişe en az 6 ay devam eder.

2. Panik Bozukluğu

Panik atak; ani ve yoğun korku/rahatsızlık nöbeti ile ortaya çıkan, birkaç dakika içinde doruğa ulaşan ve çoğunlukla bedensel belirtilerle seyreden bir durumdur. En az 1 aydır başka atak olasılığına karşı duyulan endişe ya da davranışsal değişiklikler görülür.

3. Sosyal Kaygı Bozukluğu

Kişinin başkaları tarafından olumsuz değerlendirilme, küçük düşürülme veya rezil olma korkusu nedeniyle sosyal ortamlardan aşırı kaygı duyması. Belirtiler en az 6 ay devam eder.

4. Agorafobi

Kaygı belirtilerinin yaşanması durumunda kaçmanın ya da yardım almanın mümkün olmayacağı ortamlarda bulunma ile ilgili kaygılanma durumudur. En az 6 ay devam eder.

5. Özgül Fobi

Kişinin belirli bir nesneye ya da duruma karşı mantıksız, aşırı ve sürekli korku duyması. (İğne, kan görme, böcek korkusu, uçağa binme…) En az 6 ay devam eder.

Belirtiler

• Çarpıntı, kalp atışlarının hızlanması
• Nefes darlığı, boğuluyormuş hissi
• Titreme, kaslarda gerginlik, seğirmeler
• Mide bulantısı, karın ağrısı
• Yorgunluk ve uyku problemleri
• Kaygı yaratan durumlardan kaçınma
• Konsantrasyon güçlüğü, sosyal çekilme
• Felaket senaryoları düşünme, karar vermede zorluk

Psikolojik Tedavi

Davranışçı terapistler, maruz kalmada korkulan şeye odaklanırlar. Sistematik duyarsızlaştırma ve model alma maruz bırakma terapisinin bir parçası olarak kullanılabilir.

Özgül fobide maruz bırakma tedavisi hızlı ve yararlı olma eğilimindedir. Sosyal kaygı bozukluğunda bilişsel bileşenlerin eklenmesi yardımcı olabilir. Panik bozukluk tedavisi sıklıkla fizyolojik değişikliklere maruz kalmayı içerir. Agorafobi tedavisi, partnerler dâhil edilerek geliştirilebilir. YKB'de gevşeme ve BDT yaklaşımları yararlıdır.