Çocuklarda Kaygı Bozuklukları

Kaygı Bozukluğu Nedir?

Kaygı, gelecekte yaşanması muhtemel bir sorun ya da olumsuzlukla ilgili duyulan huzursuzluk ve endişe olarak tanımlanır. Korku ise, şu anda var olan veya hemen gerçekleşmekte olan bir tehlikeye verilen tepkidir.

Uzmanlar; korkunun "şimdiki" tehdide, kaygının ise "olası/gelecek" tehdide odaklandığını vurgular. Örneğin, ormanda bir ayıyla karşılaşan kişi korku yaşar; buna karşılık, bir üniversite öğrencisinin mezuniyetten sonra iş bulamama ihtimalini düşünerek duyduğu endişe kaygıya örnektir.

Kaygı Bozukluğunun Semptomları

• Uyku sorunları
• Nesne sorunları
• Tırnak yemek ya da yolma
• Ürkek, tedirgin olma
• Somatik sorunlar
• Cilt sorunları
• Parmak emme

Kaygılanan Çocuklar Nasıl Tepki Verir?

• Kalp çarpıntısı, baş dönmesi, parmak uçlarında karıncalanma
• Nefes daralması, boğazda yumru gibi solunum sorunları
• Karın ağrısı, kusma, bulantı, sık idrara çıkma gibi sindirim sorunları
• Terleme, yüz kızarması, el titremesi, ürperme gibi bedensel tepkiler

Kaygı Bozukluklarında Kullanılan Psikoterapiler

• Çocuk merkezli oyun terapisi
• Deneyimsel oyun terapisi
• Kum terapisi
• BDOT (Bilişsel Davranışçı Oyun Terapisi)
• EMDR
• Selektif Mutizm ve Sosyal Kaygı Bozukluğu için ekstra özel terapiler

Halk dilinde kaygı bozukluğu görülen çocuklara "evhamlı, vesveseli, panik, utangaç, sıkılgan" denilebilir.

Kaygı Bozukluğu Türleri

1. Ayrılık Kaygısı Bozukluğu (AKB)

Çocuğun, bağlandığı kişiden ayrılamama ya da ayrılacağına dair yaşına uygun olmayan derecede aşırı korku ve kaygı duymasıdır. En az 1 ay devam eder.

Çocuk sevdiklerini göremeyeceği kaygısına kapılır, anne olmadan tek tuvalete gidemez, anneye yapışık durur, tek başına uyuyamaz, okula tek başına gitmek istemez.

2. Selektif Mutizm (SM)

Konuşma becerisine sahip olmasına rağmen belirli kişiler veya belirli sosyal ortamlarda konuşmazlar. En az 1 ay devam eder.

3. Sosyal Kaygı Bozukluğu (SKB)

Çocuk toplumsal ortamlardan uzak durur ya da yeni insanlarla tanışmakta kaygılanır. En az 6 ay boyunca devam eder.

Kaynaşamama, özgüven eksikliği, utangaçlık, çekingenlik, fotoğraf çektirmek istememe, misafirlerden hoşlanmama, yabancı ortamlardan kaçınma ya da oyunlara katılmama durumları görülebilir. Bu çocuklar genelde kısık sesle konuşur, az göz teması kurar, kapşon veya maske tarzı kıyafetlerle kendilerini saklar, kısa cevaplar verirler.

4. Özgül Fobi

Bir çocuğun belirli bir şeye karşı çok güçlü ve yoğun bir korku duymasıdır. Ya travmatik deneyim vardır ya da aktarılmış bir deneyim vardır. Hayvandan, doğal çevreden, kan-iğne, durumsal ya da diğer formlarda olabilir.

5. Yaygın Kaygı Bozukluğu

Çocuk günlük yaşam olaylarında, okul başarısında, aile ilişkilerinde veya geleceğe yönelik konular hakkında aşırı, sürekli ve kontrol edilemeyen kaygılar yaşar.

Öneriler

AKB: Aşırı koruyuculuk bırakılır, hizmet edilmez, kademeli ayrılma denenir, ikincil kazançlar kaldırılır.

SM: Sosyal etkinliklere katılım, akraba ziyaretleri, zorlamadan konuşma fırsatı sağlama.

SKB: Sosyal etkinliklere katılım, az eleştiri, takdir edilme, okulda söz hakkı verilme.

Özgül Fobi: Maruz bırakma, güvenlik davranışlarını bırakmak.

YKB: Felaketleştirici, negatif kaygılı dili bırakmak; ikincil kazançların engellenmesi; çocuğun risk almasına müsaade.